17 Ιανουαρίου 1911: Η μέρα που η Champagne έγινε Γαλλική

17 Ιανουαρίου 1911: Η μέρα που η Champagne έγινε Γαλλική

0

Στις 17/01 του μακρινού 1911 ένα εξαγριωμένο πλήθος αμπελουργών επιτέθηκε στο σπίτι του negociant Achilles Perrier στο χωριό Damery, που βρίσκεται δίπλα στον ποταμό Marne στη περιοχή της Champagne. Το πλήθος επέδραμε  στα υπόγεια του σπιτιού καταστρέφοντας περισσότερες από 7.000 φιάλες που περιείχαν αφρώδη οίνο και 42 μεγάλα βαρέλια όπου φυλάσσονταν οίνοι βάσης. Ακόμα και οι ετικέτες, τα συρματάκια που συγκρατούν το φελλό, οι εμφιαλωτικές αλλά και οι πάγκοι εργασίας δεν γλύτωσαν από τη μανία του εξαγριωμένου πλήθους.

Η αφορμή για την επίθεση στο σπίτι του negociant ήταν μια είδηση που κυκλοφόρησε στο χωριό του Damery, ότι εκείνη την μέρα αναμενόταν στο χωριό  με φορτηγό κρασί από την περιοχή του Loire. Στο άκουσμα αυτής της είδησης περισσότεροι από  2000 αμπελουργοί της περιοχής συγκεντρώθηκαν και αναζήτησαν το φορτηγό με το «λαθραίο» κρασί. Το πλήθος κατάφερε να εντοπίσει το φορτηγό, να το σταματήσει στη μέση του δρόμου και πετάξει το φορτίο του στον ποταμό Marne.  Το πλήθος έπειτα  κατευθύνθηκε στο σπίτι του «απατεώνα» και «νοθευτή» negociant. Εκεί βρήκαν ένα ακόμα φορτηγό  φορτωμένο με κρασί εκτός ζώνης, η οργή που ξέσπασε δεν άφησε πολλά όρθια, ο  ίδιος ο Perrier διασώθηκε τελευταία στιγμή κρυβόμενος στο σπίτι του οικονόμου  του.

Η σπίθα της εξέγερσης

Την επόμενη μέρα 18/01 οι ταραχές εξαπλώθηκαν  στο γειτονικό χωριό του Hautvillers όπου το εξαγριωμένο πλήθος επιτέθηκε στο σπίτι και τις αποθήκες ενός άλλου negociant που θεωρούσαν ότι έκανε, και αυτός με τη σειρά του, εισαγωγές κρασιού εκτός της ζώνης της Champagne.  Στις 19/01 το πλήθος των εξαγριωμένων αμπελουργών κινήθηκε προς το Ay με προφανή σκοπό να συνεχίσει τις επιθέσεις σε βάρος των άτιμων negociants που  νόθευαν τα κρασιά της ζώνης, όμως η πορεία τους ανακόπηκε από το 31ο Σύνταγμα Δραγώνων.

Η παρέμβαση του στρατού καθώς και η πρωτοβουλία του τοπικού διοικητή της περιοχής, έδωσαν τον απαραίτητο χρόνο για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις μεταξύ των εκπροσώπων των αμπελουργών, των negociants και της πολιτικής ηγεσίας της περιφέρειας έτσι ώστε να επέλθει μια συμφωνία. Τελικά  στις 10 Φεβρουαρίου 1911 η γαλλική βουλή ψήφισε, υπό το βάρος των εξελίξεων ,   νόμο που επέβαλλε το δικαίωμα αναγραφής του όρου  Champagne αποκλειστικά σε κρασιά που προέρχονταν από την οριοθετημένη, με τον εν λόγω νόμο,  περιοχή  του Marne γύρω από την πόλη του Epernay.

Η ψήφιση του νόμου, αλίμονο, δεν έφερε την ηρεμία που αναμένονταν καθώς νέες ταραχές ξέσπασαν στην περιφέρεια της Champagne. Αυτή τη φορά 100 χιλιόμετρα νότια του Epernay στην περιοχή της πόλης Troyes, στην περιφέρεια του ποταμού Aube. Οι εκεί αμπελουργοί ξεσηκώθηκαν καθώς αποκλείστηκαν από το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τον όρο Champagne για τα κρασιά που παράγονταν από σταφύλια της δικής τους  περιοχής η οποία αποτελούσε παραδοσιακά την έδρα  των Κόμηδων  της Champagne. Από την άλλη η πόλη της Rheims, βόρεια του Epernay, είχε συνδεθεί με την γαλλική μοναρχία καθώς εκεί στεφόταν οι Γάλλοι βασιλείς.

Η αντίδραση των παραγόντων του Aube έθετε ως στόχο την μη εφαρμογή του ψηφισμένου νόμου μέσω των πολιτικών τους αντιπροσώπων και  προκάλεσε την ανησυχία των αμπελουργών του Marne οι οποίοι ήθελαν να διασφαλίσουν τα πρόσφατα κατοχυρωμένα συμφέροντά  τους.  Μαζί με τους αμπελουργούς του Aube οργανώθηκαν και πολλοί μικροί έμποροι που προχώρησαν στην άμεση ίδρυση εφημερίδας η οποία επιτίθονταν τόσο στους αμπελουργούς του Marne όσο και στους μεγάλους οίκους της Champagne. Όλα έδειχναν ότι η επόμενη κοινωνική έκρηξη δεν θα αργούσε να έρθει.

Η φλόγα της εξέγερσης δεν αργεί ποτέ

Στις 11 Απριλίου 1911 η Γερουσία απέστειλε βούλευμα στη Βουλή ότι εμπιστεύεται την γαλλική κυβέρνηση να πάρει μέτρα για την καταπολέμηση της απάτης στην περιοχή της Champagne, αλλά χωρίς να θεωρείται απαραίτητη η οριοθέτηση της ζώνης. Το πρωινό τηλεγράφημα από την πρωτεύουσα  αποτέλεσε την σπίθα για νέες ταραχές στην πόλη του Epernay, οι οποίες εκδηλώθηκαν την ίδια  νύχτα με επιδρομές σε οικίες και αποθήκες εμπόρων. Καθώς οι αμπελουργοί του Marne εξέλεβαν την κίνηση της Γερουσίας ως αποτέλεσμα των πιέσεων από τη μεριά των αμπελουργών του Aube και των negociants.

Την επόμενη μέρα, 12η Απριλίου, περισσότεροι από 6.000 διαδηλωτές συγκρούστηκαν  με δυνάμεις του στρατού που προσπάθησαν ανεπιτυχώς να αποτρέψουν την είσοδό τους στο Ay, με αποτέλεσμα το πλήθος να ξεσπάσει στους οίκους Bissinger και Ayala που βρέθηκαν στο δρόμο τους παρόλο που δεν θεωρούνταν από τους εμπόρους που προωθούσαν την νοθεία.  Την ίδια μέρα ένα μικρότερο πλήθος προσπάθησε να εισέλθει και στην πόλη του Epernay αλλά η εκεί στρατιωτική δύναμη κατάφερε να τους απωθήσει. Ο απολογισμός στο τέλος της ημέρας βρήκε περισσότερα από 40 κτήρια στις φλόγες και πολλά περισσότερα να έχουν υποστεί ζημιές και λεηλασίες, το μήνυμα του τοπικού κυβερνήτη προς την κεντρική κυβέρνηση στο Paris ήταν «βρισκόμαστε σε κατάσταση εμφύλιου πόλεμου».

Η αναίτια επίθεση στους δύο οίκους Champagne, λειτούργησε αποσυσπειρωτικά και σε συνάρτηση με την άμεση  ανάπτυξη 40.000 στρατιωτών οι ταραχές υποχώρησαν σημαντικά τις επόμενες δύο μέρες. Η συνεχής παρουσία  στρατευμάτων  που περιπολούσαν στις πόλεις, στα χωριά και στα αμπέλια της περιοχής του Marne εξασφάλισε την ηρεμία στην περιοχή μέχρι και τον τρύγο του 1911. Η τελική λύση για την περιοχή της Champagne κατατέθηκε το 1914 αναγνωρίζοντας και στις δύο περιοχές το δικαίωμα να παράγουν κρασιά με την επωνυμία Champagne, όμως το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και η μετατροπή της περιοχής σε πολεμικό μέτωπο καθυστέρησε εν τέλει την εφαρμογή του νόμου μέχρι και το 1927.

Αιτίες πίσω από τις αφορμές

Το 1911 οι οίκοι Champagne είχαν ήδη καταφέρει να συνδέσουν ευθέως τα αφρώδη κρασιά Champagne με την γαλλική πολυτέλεια, κάνοντας τις φιάλες Champagne  περιζήτητες σε Αγγλία, Γερμανία, Αυστρία και Ρωσία.  Η εμπορική επιτυχία όμως στηρίζονταν στον μοναδικό τρόπο παραγωγής τους που δεν ακολουθούσε τις πρακτικές της εποχής. Οι negociants αγόραζαν κρασί και σταφύλια από τους παραγωγούς και αποθήκευαν κρασιά και φιάλες στα υπόγεια τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, χάρη στην οικονομική τους άνεση μπορούσαν  να διατηρούν  δεσμευμένα τα απαραίτητα  κεφάλαια. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσαν να πουλήσουν τα κρασιά τους σε υψηλότερη τιμή στο μέλλον και όχι να βιάζονται να τα διαθέσουν μέχρι τον επόμενο τρύγο. Η επιτυχία των οίκων είχε στηθεί, όπως και σήμερα εν πολλοίς, πάνω στο όνομά τους και την φήμη που τους ακολουθούσε. Αυτό δεν συνδέονταν όμως αναγκαστικά με την προέλευση των σταφυλιών, έτσι συχνά προσπαθώντας να επιβάλλουν χαμηλότερες τιμές στους αμπελουργούς της Champagne, ή να καλύψουν την έλλειψη σταφυλιών, προχωρούσαν στην εισαγωγή κρασιού από άλλες περιοχές.

Η εμπορική επιτυχία των οίκων της Champagne μπορεί να προκαλούσε  τον φθόνο που ένιωθαν οι Γάλλοι αμπελουργοί απέναντι στους εμπόρους, αλλά δεν αρκούσε για να πυροδοτήσει την εξέγερση του 1911. Η οργή των αμπελουργών βασίζονταν σε δύο πυλώνες, από τη μία στις συνεχόμενες κακές σοδειές των τελευταίων 10 ετών και από την άλλη στην αυξανόμενη  νοθεία με την εισαγωγή κρασιών από άλλες περιοχές της Γαλλίας, τα οποία αποτελούσαν τον οίνο βάσης για αφρώδεις οίνους που έπειτα πουλούνταν σαν Champagne.

Στις αρχές του 20ου αιώνα η περιοχή της Champagne είχε  ήδη πληγεί από την φυλλοξήρα, αν και όχι τόσο έντονα όσο το Bordeaux καθότι όταν έφτασε το έντομο στην περιοχή ο τρόπος αντιμετώπισής του είχε ήδη βρεθεί. Έτσι πολλοί αμπελουργοί είχαν προχωρήσει σε αναμπέλωση και περίμεναν τα πρέμνα τους να έρθουν σε παραγωγική ηλικία για να αποσβέσουν το κόστος της επένδυσής τους.  Από το 1902 έως το 1910 μόνο τα 1904 και 1905 ο τρύγος πήγε καλά, με τις υπόλοιπους να χαρακτηρίζονται κυρίως από συνεχόμενες βροχές, χαλάζια και ασθένειες. Ίσως ο πιο τραγικός τρύγος ήταν αυτός του 1904 όπου υπήρχε τόσο  άφθονη παραγωγή που δεν μπορούσε να  απορροφηθεί από τους εμπόρους και σε πολλές περιπτώσεις τα σταφύλια έμειναν πάνω στα αμπέλια. Το 1910 ήταν με τη σειρά του άλλος ένας απογοητευτικός τρύγος καθώς σε πολλές περιοχές δεν υπήρχαν καν σταφύλια για να τρυγηθούν.

Οι συνεχόμενες αναποδιές και η επακόλουθη οικονομική δυσχέρεια στην οποία είχαν επέλθει οι αμπελουργοί αποτελούσαν ένα πολύ εύφλεκτο υπόστρωμα για την φλόγα της εξέγερσης του 1911. Που τροφοδοτούνταν συνεχώς με μίσος για εκείνους τους εμπόρους που συνέχιζαν να εισάγουν σταφύλια και κρασιά από άλλες περιοχές, με στόχο να ρίξουν περαιτέρω τις τιμές των σταφυλιών. Η σπίθα δεν άργησε να εκδηλωθεί και να ξεσπάσει η φλόγα της εξέγερσης, η οποία σήμερα έχει περάσει στην ιστορία σαν οι Ταραχές της Champagne.

 

Εν τέλει

Η σημερινή περιοχή της Champagne AOC και η αντίστοιχη επιτυχία των κρασιών της εδράζεται ξεκάθαρα σε εκείνες τις μέρες του 1911. Τότε που μέσα από την φλόγα των ταραχών έγινε σαφές ότι για να εφαρμοστεί ο νόμος ενάντια στη νοθεία οι αμπελουργοί έπρεπε να κινηθούν εκτός νόμου.  Οι ταραχές έπεισαν τους μεγάλους οίκους ότι η σύνδεση του αφρώδους οίνου Champagne με την γη της Champagne ήταν μονόδρομος.  Η έλευση του Α’ ΠΠ μπορεί να καθυστέρησε την εφαρμογή του νόμου για 16 χρόνια, αλλά η επιτυχία της περιοχής και των κρασιών ήταν ήδη εδραιωμένη. Με τις ταραχές της Champagne έκλεισε μια εποχή εκτεταμένης νοθείας των κρασιών από τους εμπόρους που για αιώνες εφάρμοζαν ανεξέλεγκτα. Τα ποιοτικά κρασιά συνδέθηκαν με την πώλησή τους σε φιάλη που εμφιαλώνονταν στο οινοποιείο, αλλά και με την μοναδικότητα της προέλευσής τους. Για το τελευταίο ισχύει ότι η επιτυχία ενός κρασιού και η σύνδεσή του με την γη από όπου προέρχεται είναι σαν το Tango.

….It takes always two to Tango

 

Κώστας Προβατάς Dip Wset

0

Share this post