Αψέντι Και Ο Μύθος Της Πράσινης Νεράιδας

«Μετά το πρώτο ποτήρι βλέπεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός συνηθισμένου πότη, μετά το δεύτερο βλέπεις τα πράγματα τερατώδη και σκληρά, αλλά με την επιμονή, είναι δυνατόν να επιτευχθεί ένα τρίτο επίπεδο από το οποίο βλέπει κανείς αυτό που είναι επιθυμητό, παράξενο και μυστηριώδες» Oscar Wilde

Από όλα τα αποστάγματα του κόσμου, το αψέντι είναι ίσως το πιο λαμπερό. Το αλκοολούχο ποτό που προέρχεται από βότανα, συμπεριλαμβανομένων λουλουδιών και φύλλων του φυτού Artemisia absinthium, μαζί με πράσινο γλυκάνισο, γλυκό μάραθο και άλλα φαρμακευτικά και μαγειρικά βότανα έχει παραδοσιακά πράσινο χρώμα και εδώ και πολύ καιρό αναφέρεται ως “la fée verte” (η πράσινη νεράιδα).

Δημοφιλές με μποέμικο πλήθος, το απόσταγμα αυτό έγινε γνωστό για τις φαινομενικές ψυχοδραστικές και παραισθησιογόνες ιδιότητές του εξαιτίας της χημικής ουσίας thujone, η οποία βρίσκεται στο αψέντι σε απειροελάχιστη ποσότητα. Βρίσκεται στη μεγάλη αψιθιά, και παρόλο που είναι τοξική δεν έχει αποδειχθεί ότι έχει ψυχεδελικά αποτελέσματα. Θα πεθάνετε από δηλητηρίαση από το αλκοόλ πριν καταναλώσετε αρκετή thujone για να φτάσετε σε τοξικά επίπεδα.

Το 1915, το αψέντι απαγορεύτηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, των Κάτω Χωρών, του Βελγίου, της Ελβετίας και της Αυστρίας-Ουγγαρίας. Όπως πιστεύεται όμως σήμερα, οι ψυχοδραστικές ιδιότητές του που του απέδιδαν ήταν υπερβολικές. Η ηθική υστερία που περιέβαλλε το αψέντι την εποχή εκείνη έβλεπε το αψέντι να κατηγορείται για πολλά θανατηφόρα εγκλήματα.

Ο πιο γνωστός ήταν ο Jean Lanfray, ένας Γάλλος εργάτης που ζούσε στην Ελβετία, ο οποίος το 1905 καταδικάστηκε για τη δολοφονία της εγκύου συζύγου του και δύο παιδιών σε έναν παροξυσμό μεθυσιού. Η αστυνομία αργότερα αποκάλυψε ότι είχε πιει επτά ποτήρια κρασιού, έξι ποτήρια κονιάκ, έναν καφέ με μπράντι, δύο crème de menthes και δύο ποτήρια αψέντι, μετά την κατανάλωση ενός σάντουιτς.

Αλλά λόγω του πανικού που περιέβαλε το αψέντι στην Ευρώπη εκείνη την εποχή, οι δολοφονίες του αποδόθηκαν αποκλειστικά στην επιρροή του αψέντι, οδηγώντας σε μια απαγγελία απαγόρευσης του αψέντι στην Ελβετία, η οποία αποδείχθηκε επιτυχής. Στη δίκη του, ο Δρ Albert Mahaim, ένας κορυφαίος Ελβετός ψυχολόγος, κατέθεσε ότι ο Lanfray υπέφερε από “μια κλασική περίπτωση αψεντικής τρέλας”. Τρεις ημέρες μετά τη δίκη, στις 26 Φεβρουαρίου 1906, ο Lanfray αυτοκτόνησε στο κελί της φυλακής.

Το αψέντι είναι ένα ποτό που λατρέψανε καλλιτέχνες, ποιητές και συγγραφείς κατά την μποέμ εποχή στο Παρίσι. Ανάμεσά τους
μεγάλα ονόματα όπως ο Μποντλέρ ο οποίος το ανακάτευε με κονιάκ, ο Rimbaud με λικέρ από καφέ, ο Πικάσο, Ζολά, , Van Gogh, Χέμινγουει, Verlaine, , Τουλούζ Ροτρέκ και ο Oscar Wilde που προαναφέραμε. Όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες αφιέρωσαν στο αψέντι έργα τους, πίνακες, ποιήματα και αναφορές.

Πράσινο ελιξήριο ή πράσινο δηλητήριο;
Το σίγουρο είναι ότι και το αμφιλεγόμενο αυτό αρωματισμένο απόσταγμα, όπως και πολλά άλλα αποστάγματα, ξεκίνησε την καριέρα του σαν ένα ελιξίριο. Πολύ πριν από το λανσάρισμα του τον 18ο αιώνα σαν ένα θαυματουργό υγρό που θεράπευε τα πάντα, από τον Dr. Pierre Ordinaire , ο Πυθαγόρας πρότεινε το κύριο συστατικό του(την αψιθιά) ως βοήθημα στις γέννες, όπως επίσης ήταν γνωστή η χρήση του ως θεραπευτικό για τους ρευματισμούς και τον ίκτερο. Κατά τον Μεσαίωνα εκχύλισμα αψιθιάς χρησιμοποιούνταν για την θεραπεία της δυσπεψίας, ενώ η χρήση του από τη λεγεώνα των ξένων για την αντιμετώπιση της ελονοσίας, εκτίναξε τη δημοτικότητα του

Το Αψέντι παράγεται από τον εμποτισμό βοτάνων σε αλκοόλη ψηλού βαθμού για 24 ώρες. Το κύριο βότανο είναι η μεγάλη αψιθιά( Artemisia absinthium) η οποία μαζί με άλλα βότανα όπως μάραθος, αστεροειδής γλυκάνισος, μέλισσα, αρτεμισία, κορίανδρος, χαμομήλι κ.α., εμποτίζονται σε αλκοόλη και στη συνέχεια ακολουθεί επαναπόσταξη. Το χαρακτηριστικό σμαραγδί χρώμα του το αποκτά από τα φυτά χρωματισμού τα οποία προστίθενται για πολύ σύντομη περίοδο στο τέλος της διαδικασίας.

Το αψέντι κατηγορήθηκε ανελέητα για πρόκληση παραισθήσεων και άλλων παρενεργειών, γεγονός που αποδόθηκε στην παρουσία της τερπένης της αψιθιάς θυΐόνης (thujone). Με μέγιστο επιτρεπόμενο όριο σήμερα τα 10mg/l, θυΐόνης, η πράσινη νεράιδα, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, διάβρωνε το μυαλό των καταναλωτών κατά τον 19ο αιώνα, λόγω των ψηλών επιπέδων της τάξης των 260mg/l της τερπένης αυτής.

Έρευνες όμως που γίνανε σε σύγκριση με δείγματα από αψέντι που κυκλοφορούν στις μέρες μας, δείξανε ότι τα επίπεδα της ουσίας την εποχή εκείνη δεν ήταν ψηλότερα από τα σημερινά. Μια ακόμα προσπάθεια συσχετισμού της θυιόνης με το αλκαλοειδές Δ9 (Τετραϋδροκανναβινόλη ή ΤΗC) που είναι δραστικό κανναβινοειδές και φέρνει σωματικές και ψυχικές επιδράσεις στον άνθρωπο, απέτυχε, αφού αποδείχθηκε ότι δεν συνδέεται με τους ίδιους εγκεφαλικούς δέκτες και ως εκ τούτου αποδεικνύονται λάθος και οι υποθέσεις, Ένα απόσταγμα όμως με περιεκτικότητα αλκοόλης που φτάνει το 74% και σε αρκετές περιπτώσεις και το 90% (!), αλλά και φτηνά σκευάσματα αλκοόλης τα οποία πλημμύρησαν τις αγορές δεν ήθελαν και ιδιαίτερη προσπάθεια να δημιουργήσουν πράσινες νεράιδες ή και πράσινους δράκους στο μυαλό των καλλιτεχνών που το λάτρεψαν παράφορα αλλά και των αστών μεταξύ των οποίων είχε γίνει δημοφιλές.

Η άλλη πλευρά της αλήθειας η οποία οδήγησε στην απαγόρευση της πράσινης νεράιδας στις αρχές του 20ου αιώνα, ήταν οι ολοένα και μεγαλύτερες πωλήσεις του σε ολόκληρο τον κόσμο, κάτι που έθιγε τεράστια οικονομικά συμφέροντα, κερδίζοντας μερίδια αγοράς από άλλα αλκοολούχα ποτά. Η Ελβετία έσυρε τον χορό των απαγορεύσεων στις αρχές του αιώνα, με την Αμερική να ακολουθεί το καλοκαίρι του 1912 και τελευταία την κατεστραμμένη από την φυλλοξήρα οινική Γαλλία τον Ιανουάριο του 1915.

Η πράσινη νεράιδα των γοητευμένων καλλιτεχνών αλλά και με τους ορκισμένους εχθρούς, έμεινε στην παρανομία μέχρι τα τέλη του περασμένου αιώνα. Σήμερα πολλά κράτη -μεταξύ των οποίων και η Γαλλία- έχουν ήδη άρει τις απαγορεύσεις ή χαλαρώσανε τους περιορισμούς.