Τα Σαββατιανά, Το Βιέντζι και Άλλα . . .

Τα Σαββατιανά, Το Βιέντζι και Άλλα . . .

Η Αττική έχει έναν πολύ καλά κρυμμένο θησαυρό! Και μάλιστα τόσο καλά κρυμμένο, που αναρωτιέται κανείς αν τελικά η αξία του είναι πραγματική ή ακόμα, κι αν υπάρχει στα αλήθεια! Μιλάμε για το Σαββατιανό, την πιο πολυφυτεμένη ποικιλία στην Ελλάδα και ίσως την πιο υποβαθμισμένη.

Όταν κάνει την εμφάνιση το, ακόμα και ένα μικρό δείγμα οπουδήποτε θησαυρού, τότε το ενδιαφέρον όλων εξάπτεται.

Ένα τέτοιο “χρυσό νόμισμα” ήταν και για μένα το Βιέντζι, το Σαββατιανό του Παπαγιαννάκου, που προέρχεται από ένα μονό αμπέλι (singlevineyard) στο Μαρκόπουλο. Μια ολική ανατροπή, μια πραγματική αποκάλυψη της μαγείας που μπορεί να προσφέρει αυτή η ποικιλία.

 

Ποιο είναι όμως το Σαββατιανό;

Το Σαββατιανό, γνωστό και ως Λευκή Κουντούρα,είναι μία αρχαία ελληνική ποικιλία. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η καλλιέργεια της ποικιλίας συνιστάται στο μεγαλύτερο μέρος των καλλιεργούμενων αμπελουργικών εκτάσεων. Καλύπτει σήμερα λίγο πάνω από εκατό χιλιάδες στρέμματα, δηλαδή το 16,52% από τα 63 χιλιάδες εκτάρια των συνολικών φυτεύσεων με οινοποιήσιμες ποικιλίες στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του WinesofGreece. Το μεγαλύτερο μέρος των φυτεύσεων βρίσκεται στην Αττική και κατ’ επέκταση στην Κεντρική Ελλάδα και δεν γίνεται να μην αναρωτηθεί κανείς πως μια ποικιλία, τόσο χαμηλής εκτίμησης να είναι τόσο ευρείας καλλιέργειας;

Ιδιότητες

Το Σαββατιανό είναι μια ποικιλία με μέτρια ζωηρότητα και υψηλή παραγωγικότητα, αφού η στρεμματική της απόδοση εύκολα μπορεί να ξεπεράσει τα 2.000 κιλά ανά στρέμμα. Όμως όταν η καλλιέργεια του είναι ξηρική, δηλαδή δεν υπάρχει δυνατότητα ποτίσματος, η απόδοση πέφτει στα 700 με 900 κιλά το στρέμμα, κάτι που ανεβάζει σημαντικά την ποιότητα των κρασιών της ποικιλίας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες μάλιστα, το φυτό διαμορφώνεται σε χαμηλό κυπελλοειδές σχήμα, χωρίς βέβαια να απορρίπτεται και το απλό ή το διπλό Royat σχήμα, καθώς έδωσε πολύ καλά αποτελέσματα σε συνθήκες που ευνοούν αυτό το σύστημα διαμόρφωσης.

Το Σαββατιανό μπορεί να προσαρμοστεί́ και να δώσει πολύ ικανοποιητικά́, αλλά και ποιοτικά αποτελέσματα, ακόμα και σε εδάφη φτωχά, ξηρά ή ασβεστώδη, καθώς είναι πολύ ανθεκτικό στη ξηρασία. Παρά τον σχετικά λεπτό του φλοιό, είναι αρκετά ανθεκτικό στον περονόσπορο και το ωίδιο. Στην Αττική ξεκινά να ωριμάζει από το 2ο10ήμερο του Σεπτεμβρίου, έως τις αρχές του Οκτώβρη, ανάλογα με την περιοχή, το υψόμετρο κοκ.

Το Σαββατιανό ήταν η βασικότερη ποικιλία που τροφοδοτούσε το κρασί βάσης για την παραγωγή της ρετσίνας. Μοιραία λοιπόν τα ατυχή έως κακοφτιαγμένα και κακοσυντηρημένα δείγματα του εθνικού μας κρασιού με Ονομασία κατά Παράδοση, μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 90 δεν θα μπορούσαν να αφήσουν αλώβητη και την φήμη της ποικιλίας. Και είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιστρέψεις την άσχημη εντύπωση που μπορεί να έχει το καταναλωτικό κοινό, για ένα οποιοδήποτε προϊόν.

Μεγάλες ανατροπές όμως έχουν γίνει ήδη στο παρελθόν, τόσο με άλλες υποτιμημένες ποικιλίες, όπως το Riesling, το Carignan και το Gamay, όσο και με οινικές περιοχές του κόσμου που επανήλθαν στο προσκήνιο δριμύτερες, με πιο κλασικά παραδείγματα το Beaujolais στη Γαλλία ή το Priorat και το Bierzo στην Ισπανία.

Το μόνο που χρειάζεται το Σαββατιανό είναι μερικά εξαιρετικά δείγματα των δυνατοτήτων του, μια σωστή αντιμετώπιση αυτών των κρασιών από ανθρώπους της εστίασης, του εμπορίου και της οινικής δημοσιογραφίας, κάτω όμως από την συνολική πρωτοβουλία των ανθρώπων που καλλιεργούν, οινοποιούν, βιοπορίζονται και κυρίως … πιστεύουν ακράδαντα στις δυνατότητες αυτής της ποικιλίας.

 

Το Βιέντζι είναι ένα τέτοιο παράδειγμα και ήταν αυτό που ενεργοποίησε την περιέργεια μου για το Σαββατιανό. Αποφάσισα λοιπόν να εξερευνήσω την ποικιλία λίγο πιο συστηματικά, ξεκινώντας τις περιηγήσεις μου από τους αμπελώνες και τα οινοποιεία της Αττικής. Μια έρευνα που θα κοινοποιηθεί όταν ολοκληρωθεί. Μέχρι τότε, ας δούμε τα στοιχεία που κάνουν το συγκεκριμένο αυτό κρασί τόσο συναρπαστικά υπέροχο.

 

Το Βιέντζι

Είναι ένα μονό αμπελοτεμάχιο (singlevineyard) στην περιοχή του Μαρκόπουλου με ασβεστολιθικό έδαφος ανάμικτο με μεγάλες κροκάλες, που του εξασφαλίζουν καλή υδατοχωρητικότητα, αλλά και σωστή αποστράγγιση.  Έχει μικρή κλίση και βορειοανατολικό προσανατολισμό, σε υψόμετρο 130 μέτρων. Τα αμπέλια που είναι διαμορφωμένα σε κύπελο, είναι ηλικίας 65 χρόνων περίπου και οι αποδόσεις τους αρκετά περιορισμένες πλέον, κυμαίνονται από 300 έως 350 κιλά το στρέμμα, ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες της κάθε χρονιάς.

Vientzi Single Vineyard

2018Έντονα φρουτώδες, με κυρίαρχα και ευδιάκριτα αρώματα βερίκοκου και μάνγκο, αχλαδιού, ώριμου μήλου και μανταρινιού, με νύξεις γήινων αρωμάτων, που θυμίζουν βρεγμένη πέτρα. Η οξύτητα σχεδόν υψηλή, δίνει νεύρο και φρεσκάδα στο εξαιρετικά συμπυκνωμένο φρούτο που με τη σειρά του, το κάνει να φαίνεται πληθωρικό, παρά τους 12,5 αλκοολικούς του βαθμούς. Πολύπλοκο με στιβαρή δομή και εξόχως μακριά διάρκεια, στοιχεία που του δίνουν δυναμικό παλαίωσης για 8-10 χρόνια από τώρα.

2017 Αν και ωριμότερο κατά ένα χρόνο, δίνει την αίσθηση ότι τα αρώματα των φρούτων είναι πιο φρέσκα και πιο έντονα από του 2018,αλλά παρομοίου προφίλ. Η εντυπωσιακή συμπύκνωση των γευστικών χαρακτηριστικών στο στόμα, η ισορροπία της οξύτητας με το φρούτο και η εξίσου μακριά διάρκεια μαρτυρούν μια ποιοτική συνέπεια ακριβείας.

2014 Τα αρώματα των εσπεριδοειδών και ο ορυκτός χαρακτήρας αρχικά κυριαρχούν, παραχωρώντας σταδιακά τη θέση τους σε νότες μελιού, ξηρού άχυρου, κυδωνόπαστου και μαρμελάδας λεμονιού. Εξαιρετικά πολύπλοκο και νευρώδες, με μια υφάλμυρη δόση νοστιμιάς, αν και πιο ξηροκαρπάτο και έντονο στο στόμα. Ένα κρασί με εντυπωσιακά μεγάλη και πολυδιάστατη διάρκεια που δείχνει ότι έχει να δώσει πολλές συγκινήσεις ακόμη στα επόμενα 4-5 για όποιον θα έχει την τύχη να το γευτεί.

Στέφανος ΚόγιαςDipWSET

 

Share this post