Τα Συστατικά του Κρασιού θα Πρέπει να Αναγράφονται στην Ετικέτα;

Τα Συστατικά του Κρασιού θα Πρέπει να Αναγράφονται στην Ετικέτα;

 

Τι είναι αυτό που περιμένει κάποιος να υπάρχει μέσα σε ένα μπουκάλι κρασί; Κυρίως ζυμωμένος χυμός φρέσκων σταφυλιών, ακριβώς αυτό δηλαδή που ορίζει την έννοια του κρασιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ναι, αλλά και με τι άλλο έχει φτιαχτεί; Ενδέχεται τέτοιες απαντήσεις και πολλές ακόμη διατροφικές πληροφορίες να τις βλέπουμε πολύ σύντομα πάνω στις ετικέτες των κρασιών, καθώς αναμένεται η ΕΕ να εγκρίνει κανόνες που θα επιβάλουν την υποχρεωτική καταχώριση και ίσως και την αναγραφή των συστατικών πάνω στις φιάλες.

 

Τι ισχύει μέχρι σήμερα

Προς το παρόν, τα κρασιά που παράγονται στην ΕΕ (σε αντίθεση με τα τρόφιμα), είναι απαλλαγμένα από την υποχρέωση της καταχώρισης των συστατικών τους, εκτός και εάν υπάρχουν αλλεργιογόνα.

Αυτό που επιδιώκεται λοιπόν, είναι να γίνει πρώτα μια αναλυτική καταγραφή όλων των συστατικών που μπορούν να περιέχονται στο κρασί, από τις διάφορες εμπορικές ομάδες παραγωγών της βιομηχανίας ευρωπαϊκού οίνου.

Ωστόσο, ήδη έχει προκύψει μια διχογνωμία στα διάφορα τμήματα των εμπλεκόμενων, σχετικά με το ποιες ουσίες από αυτές που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του κρασιού θα πρέπει να οριστούν ως συστατικά και πότε θα πρέπει να αναφέρονται στις ετικέτες ή εκτός ετικέτας, επειδή ία εναλλακτική πρόταση που επίσης συζητιέται έντονα, είναι η χρησιμοποίηση γραμμικών κωδικών γρήγορης απόκρισης (QR barcodes).

Πάντως, το νομοθετικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την υποχρεωτική καταχώριση των συστατικών του οίνου, είναι να ταξινομηθούν όλες οι πρόσθετες ουσίες που παραμένουν δραστικές στο τελικό προϊόν ως συστατικά.

 

In Vino Veritas

Πρόσφατα, μερικά από τα κορυφαία θεσμικά σώματα της Ιταλικής βιομηχανίας οίνου και της Ένωσης καταναλωτών, ένωσαν τις φωνές τους με αυτές των Γάλλων παραγωγών οίνου του Νότου, για να ξεκινήσουν το κίνημα In Vino Veritas. Το In Vino Veritas είναι μια καταναλωτική εκστρατεία που στοχεύει στην προώθηση της διαφάνειας στην παραγωγή κρασιού.

Όπως αναφέρουν στην διακήρυξη τους, οινική διαφάνεια σημαίνει η αναγραφή όλων των συστατικών (δηλαδή των πρόσθετων υλών που δεν βρίσκονται στα σταφύλια μαζί με όλα τα παράγωγα των σταφυλιών) πάνω στις ετικέτες.

Η αύξηση της ζήτησης και της παραγωγής βιοδυναμικών και βιολογικών κρασιών χαμηλής παρέμβασης ή “φυσικών”, υποδηλώνει ότι οι καταναλωτές έχουν ήδη αναπτύξει μεγάλη ευαισθησία για θέματα που έχουν να κάνουν με την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και της υγείας τους, θέλοντας πλέον να γνωρίζουν τι ακριβώς πίνουν.

 

Πόσο νοιάζονται οι καταναλωτές;

Σύμφωνα με μια μελέτη της Evelyn Pabst και του Dr Simone Loose που έκαναν ανάμεσα σε Γερμανούς, Ιταλούς και Αυστραλούς καταναλωτές, για να δουν πώς αντιδρούν στην επισήμανση των συστατικών, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι “οι καταναλωτές δεν αντιμετωπίζουν ενεργά το ζήτημα του κρασιού και οι κατάλογοι των συστατικών στην ετικέτα, έχουν πολύ χαμηλή επίδραση στην επιλογή τους”.

Μια άλλη παράμετρος της έρευνας ήταν αν θα είχε αντίκτυπο στους καταναλωτές η επισταμένη αναφορά του θέματος από τα μέσα ενημέρωσης, καθώς οι καταναλωτές μπορεί να μην ενδιαφέρονται πολύ για την πίσω ετικέτα, ενδιαφέρονται όμως για αυτά που έχουν να πουν τα ΜΜΕ.

Αυτό λοιπόν που προέκυψε ήταν ότι οι καταναλωτές θα δώσουν πολύ περισσότερη προσοχή στη λίστα των συστατικών, εάν προηγουμένως εκτεθούν σε μια συζήτηση των μέσων ενημέρωσης για το θέμα.

 

Chaptalization

Ένα από τα θέματα που διχάζουν ιδιαίτερα, είναι αν θα πρέπει να αναγράφεται ή όχι η προσθήκη της ζάχαρης (chaptalization) όταν αυτή προστίθεται πριν τη ζύμωση για την αύξηση του αλκοολικού βαθμού.

Ο Ευρωπαϊκός Όμιλος Εμπορίου Οίνου CEEV, ο οποίος εκπροσωπεί τους μεγάλους παραγωγούς κρασιού της ΕΕ, ισχυρίζεται ότι τα βοηθήματα μεταποίησης όπως η σακχαρόζη, δεν είναι συστατικά, αφού όταν η σακχαρόζη μετατρέπεται σε αλκοόλ δεν υπάρχει πλέον ως ζάχαρη στο τελικό προϊόν.

Η αύξηση όμως του αλκοολικού βαθμού λέει η άλλη πλευρά, διαφοροποιεί τις αναλογίες του συνόλου όλων των άλλων οργανοληπτικών στοιχείων του κρασιού, οδηγώντας το έτσι σε μη ισορροπημένες γεύσεις.

Όπως φαίνεται λοιπόν, το ζήτημα της ζάχαρης θα αποτελέσει ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της βιομηχανίας οίνου, της Ευρωπαϊκής επιτροπής και των νομοθετών.

 

Βοηθητικά μέσα επεξεργασίας

Τα βοηθητικά μέσα επεξεργασίας είναι ουσίες που μπορούν να αφήσουν ίχνη από κάποιες ενώσεις στο τελικό κρασί, οι οποίες όμως σε αντίθεση με τα πρόσθετα των τροφίμων, δεν παίζουν ενεργό ρόλο στο τελικό προϊόν, σύμφωνα με τον Codex, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Πρότυπων Τροφών. Το ερώτημα είναι αν αυτά τα βοηθήματα επεξεργασίας είναι ή δεν είναι συστατικά.

 

Οι κανόνες

Οι νέοι κανόνες της ΕΕ για τις οικολογικές πρακτικές, οι οποίοι εναρμονίζουν τη νομοθεσία της με τα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου (OIV), έχουν τεθεί ήδη σε ισχύ από τον Δεκέμβριο του 2019. Οι κανόνες αυτοί ορίζουν τις οικολογικές ουσίες που είναι εγκεκριμένες και μπορούν να χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του κρασιού, είτε ως πρόσθετα, είτε ως βοηθητικά μέσα επεξεργασίας.

Το παράρτημα με τους νέους κανόνες της ΕΕ ορίζει:

. Τα ένζυμα και οι παράγοντες διαύγασης είναι βοηθητικά μέσα επεξεργασίας.

. Η σακχαρόζη δεν αναφέρεται πουθενά.

. Τα συντηρητικά και τα αντιοξειδωτικά στοιχεία, όπως το διοξείδιο του θείου και οι ρυθμιστές οξύτητας, ταρταρικά, μηλικά και γαλακτικά άλατα όπως και το θειικό ασβέστιο, αναφέρονται ως πρόσθετα.

. Το διττανθρακικό διμεθύλιο (DMDC), μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση του βρεττανομήκυτα (brettanomyces) στο κρασί, ταξινομείται ως πρόσθετο.

Οι κανόνες αποτελούν τη βάση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τον κατάλογο των συστατικών και τις διατροφικές πληροφορίες. Τον Απρίλιο του 2020 ο Codex δήλωσε ότι διεξάγει συνομιλίες με τον OIV σχετικά με το πότε μια χημική ουσία πρέπει να ορίζεται ως πρόσθετο, καθώς ο ορισμός των βοηθητικών μέσων επεξεργασίας και των συστατικών είναι ο πλέον κρίσιμος για τη νομοθεσία της αναγραφής πάνω στην ετικέτα.

Άρα το ζητούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι:

λεπτομερείς, σαφείς και απόλυτα προσαρμοσμένοι κανόνες

για την αποφυγή σύγχυσης και αβεβαιότητας, από το σύνολο της βιομηχανίας οίνου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί οι κανόνες επισήμανσης για τα συστατικά του κρασιού να ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα τρόφιμα, όσον αφορά την αποκάλυψη των προϊόντων, μια κίνηση που θα μπορούσε να επηρεάσει επίσης και τις εισαγωγές κρασιού στην ίδια τη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι νέοι κανόνες επισήμανσης θα θεσπιστούν μέσω της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής της ΕΕ μετά το 2020 και θα θεσπιστούν σύμφωνα με τις ίδιες διατάξεις του κανονισμού για την ενημέρωση των καταναλωτών (ΕΕ αριθ. 1169/2011) που ισχύουν και για όλα τα άλλα τρόφιμα. Οι κανόνες αυτοί θα προσαρμοστούν στις προδιαγραφές παραγωγής του κρασιού, που ορίζονται από το κοινοτικό δίκαιο.

Η Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε ήδη την πρόταση που λέει ότι: οι ετικέτες του κρασιού θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη διατροφική δήλωση του προϊόντος, ή τουλάχιστον την ενεργειακή του αξία και τον κατάλογο των συστατικών ή τον άμεσο σύνδεσμο από τον οποίο θα μπορεί να βρεθεί αυτός ο κατάλογος.

 

Αξιολογώντας τον τρόπο

Αυτή τη στιγμή οι ευρωπαίοι οινοπαραγωγοί αξιολογούν τους τρόπους με τους οποίους θα μπορέσουν να πείσουν τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε ο κατάλογος των συστατικών που θα παράσχουν να μην αναγράφεται πάνω στην ετικέτα, αλλά χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικές μορφές και τρόπους όπως οι QR barcodes, δηλαδή οι γραμμικοί κωδικοί γρήγορης απόκρισης.

Οι σκεπτικιστές ωστόσο, ισχυρίζονται ότι με αυτό τον τρόπο ο CEEV και ο CEVI (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Ανεξάρτητων Αμπελουργών)

προσπαθούν να προσπεράσουν το εμπόδιο της διαφάνειας, πιέζοντας ώστε τα συστατικά να μείνουν εκτός ετικέτας, και να εμφανίζονται μόνο μέσω QR barcodes, τους οποίους όμως οι περισσότεροι καταναλωτές δεν χρησιμοποιούν.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Σκούρα, πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικού Οινου, στους ίδιους άξονες στηρίζει την γνώμη του και ο Σ.Ε.Ο. σε ό,τι αφορά στην σήμανση των ετικετών οι οποίοι είναι

ξεκάθαροι:

. Διαφάνεια.

. Ιχνηλασιμότητα.

. Προέλευση

. Πρόσβαση στην πληροφορία

. Προβολή του κρασιού

. Πράσινη ανάπτυξη

Και συνεχίζει υποστηρίζοντας ότι “είναι δικαίωμα του καταναλωτή να γνωρίζει τα πάντα για το κρασί και συντασσόμεθα με την CEEV και την θέση που έχει αναπτυχθεί, να βρίσκονται δηλαδή όλες αυτές οι πληροφορίες σε ένα σύστημα QR barcode”.  Τονίζει δε ότι

“Το κρασί δεν είναι προϊόν συνταγής που φτιάχνεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο καθώς τα πάντα αλλάζουν από χρόνο σε χρόνο και από εμφιάλωση σε εμφιάλωση.  Είναι αδύνατον η κάθε εμφιάλωση να φέρει σήμανση πάνω στην ετικέτα που να είναι διαφορετική από την προηγούμενη  εμφιάλωση της ίδιας χρονιάς και να χρειάζεται να τυπώνουμε και να ξανά τυπώνουμε ετικέτες, και μάλιστα σε διαφορετικές γλώσσες. Αυτό είναι αδύνατο, κοστοβόρο και ιδιαιτέρως ανεφάρμοστο γι’ αυτό πιστεύουμε στην λύση του QR barcode”.

Αυτό που μένει συνεπώς να δούμε, είναι αν θα καταφέρει τελικά η ευρωπαϊκή βιομηχανία οίνου, να αποφύγει την υποχρεωτική αναγραφή των συστατικών πάνω στην ετικέτα. Μέχρι τώρα πάντως, καμία άλλη βιομηχανία τροφίμων δεν μπόρεσε να αποκτήσει τέτοιο δικαίωμα, αφού όλοι τους πρέπει να εμφανίζουν τα συστατικά και τις θρεπτικές πληροφορίες πάνω στις ετικέτες τους.

Στέφανος Κόγιας DipWSET

 

 

 

 

 

 

Share this post